POWSTANIE WIELKOPOLSKIE

AUTOR; EWA MICHAŁOWSKA-WALKIEWICZ

Wielka Wygrana Polaków

Powstanie Wielkopolskie, to wielki zryw zbrojny Polaków, wymierzony przeciwko niemieckiej Republice Weimarskiej. Toczyło się ono na przełomie lat 1918–1919. Polacy przede wszystkim domagali się powrotu ziem pozostających pod zaborem pruskim do Polski, która umacniała z dnia na dzień swoją niepodległość.

W dniu 27 grudnia

Powstanie wielkopolskie wybuchło dnia 27 grudnia 1918 roku oczywiście w Poznaniu, w czasie wizyty powracającego do Polski Ignacego Paderewskiego. Premier Polski w drodze do Warszawy przybył w dniu 26 grudnia do Poznania, rzecz jasna będąc owacyjnie witany przez Polaków. Tego samego dnia Paderewski wygłosił bardzo znaczące przemówienie, kierowane do swoich rodaków bardzo licznie zgromadzonych przed poznańskim Hotelem Bazar.

Bezczelna decyzja Niemców

Już następnego dnia 27 grudnia, swoją paradę wojskową urządzili Niemcy, a przy okazji zrywali oni polskie narodowe flagi, przy okazji też napadano zbrojnie na polskie instytucje, a przede wszystkim dochodziło niejednokrotnie do zamieszek, w wyniku których wywiązała się walka, regularnie potem prowadzona przez oddziały kierowane poprzez Polską Organizacje Wojskową Zaboru Pruskiego. Polacy na początku tych zmagań mieli w granicach Wielkiego Księstwa Poznańskiego sporą autonomię. Była ona obowiązująca na mocy ogłoszonego dnia 15 maja 1815 roku przez króla pruskiego Fryderyka Wilhelma III, patentu okupacyjnego gwarantującego równouprawnienie języka polskiego i niemieckiego, a także król ten dopuścił Polaków do urzędów państwowych. Okres tej raczej optymalnej sytuacji dla Polaków, nazywany był zwyczajowo „erą pojednania”.

Dążenie do centralizacji

Jednakże już niedługo rozpoczęły się dążenia do centralizacji władzy państwowej ludności niemieckiej na ziemiach Wielkopolski. Zainicjowano również, totalną germanizację ludności polskiej. Wielkie Księstwo Poznańskie traktowano już jako prowincję. Sytuację Polaków pogarszała współpraca Niemiec z pozostałymi państwami zaborczymi Polski. Oni to jak wiemy z kart historii wzięli tez udział w powstaniu listopadowym, a także podczas Wiosny Ludów, dręcząc w niebywały sposób Polaków. Wielkie Księstwo Poznańskie przestało istnieć na rzecz powstałej Prowincji Poznańskiej, powołanej przez Niemców aby umniejszyć na tym terenie rolę Polaków.

Polacy ruszyli do walki

Toteż walki Polaków o polską autonomię rozpoczęły się dnia 27 grudnia 1918 roku. Wtedy to Niemcy, wzburzeni polskimi uroczystościami, które organizowane były na cześć Ignacego Jana Paderewskiego, zorganizowali przemarsz oddziałów wojskowych przez miasto, który zagłuszał to wszystko co inspirowane było przez Polaków. Około godziny 17.00 właśnie 27 grudnia 1918 roku przed Prezydium Policji, niedaleko Hotelu Bazar pojawiły się polskie oddziały Straży Ludowej, POW i SSiB. Pierwszym oddziałem powstańczym, który dotarł pod Hotel Bazar była grupa stu osób, kompani wildeckiej Straży Ludowej, pod dowództwem Antoniego Wysockiego. Dowódcy polscy wydali rozkaz zdobycia Prezydium Policji, gdzie w głównej mierze pracowali Niemcy. W regularnych walkach o ten budynek poległ pierwszy powstaniec wielkopolski Franciszek Ratajczak. Walki o wspomniany budynek zakończyły się w nocy, kiedy to zawarto polsko-niemieckie porozumienie na mocy, którego Niemcy go opuścili. Rzecz jasna bardzo szybko zastąpiły ich oddziały polskiej Straży Ludowej.

Poza Poznaniem

Powstanie to wybuchło również poza Poznaniem. Przywódcy jego w osobach Mieczysława Palucha, Bohdana Hulewicza oraz Władysława Wyskotę-Zakrzewskiego rzucili powstańcom hasło…„Nie należy dłużej czekać”, co uruchomiło dalsze a przy okazji szybsze działania Polaków.

Dworzec Główny w rękach polskich

Powyżej ^ Wóz armatni pociągu pancernego „Poznańczyk”. Główne zadanie postawione „Poznańczykowi” zostało osiągnięte poprzez zdobycie węzła kolejowego w Ostrowie Wielkopolskim.

  Tymczasem Polacy przejęli Dworzec Główny, Pocztę Główną i część fortyfikacji miasta no i oczywiście kolej. Z uwagi na dotkliwy brak oficerów polskich, Komisariat NRL zwrócił się o pomoc do władz w Warszawie. Józef Piłsudski, po konsultacjach z Wojciechem Korfantym, na wojskowego dowódcę powstania przysłał generała Józefa Dowbora- Muśnickiego.

Aby nie doszło do ataku niemieckiego

W tym samym czasie Polacy odnieśli znaczące zwycięstwo w bitwie pod Ślesinem i Sierakowem. Przy okazji Polacy zamknęli trzy śluzy między Czarnkowem a Wieleniem, co spowodowało zalanie doliny Noteci na tym odcinku, co było powodem oddalenia od nas niebezpieczeństwa niemieckiego ataku. Takie walki trwały w wielu dzielnicach miasta Poznań.

W dniu 9 stycznia kolejnego roku, NRL oficjalnie ogłosiła przejęcie władzy na tym terenie przez Polaków. Rozpoczęło się stopniowe spolszczanie administracji. Powstanie to jako pierwsze i jedyne zostało wygrane przez Polaków.

EWA MICHAŁOWSKA- WALKIEWICZ

Od red. np.pl .> Dziekujemy Pani Ewie! I przesyłamy tym razem serdeczne życzenia Noworoczne – zdrowia i wszelkiej pomyślności – bo mieliśmy problem techniczny z wysyłką życzeń Bożonarodzeniowych.

####################### np.pl ######################