POWSTANIE STYCZNIOWE i ROMUALD TRAUGUTT

Powyżej ^ Pocztówka z ok. 1910 roku, przedstawiająca elementy patriotyczne i symbolizujące powstanie styczniowe –  ORZEŁ BIAŁY, kosy postawione na sztorc, rogatywka, topór i kajdany

AUTOR: EWA MICHAŁOWSKA-WALKIEWICZ

 Powstanie styczniowe, czyli dzień 22 stycznia 1863 roku

Powstanie styczniowe, wybuchło w dniu 22 stycznia 1863 roku. Ciągnęło się ono do początku października roku następnego. Ten powstańczy zryw zbrojny, był wymierzony głównie przeciwko Rosji.

Pamiętajmy o naszych narodowych bohaterach

Polacy mimo nieopisanych wprost prześladowań ze strony zaborców, nigdy nie czuli się do końca stroną przegraną. Walczyli oni z zaborcami polską literaturą i muzyką, która zawsze przypominała wszystkim rodakom o naszych piastowskich korzeniach i o potędze, która niegdyś była ich Ojczyzna. Pierwsze polskie organizacje spiskowe zawiązano w 1856 roku. Na Uniwersytecie Kijowskim, utworzono na przykład tajny związek „Ogół’, który dał początek tak zwanemu Związkowi Trójnickiemu. Związek ten, szukał kontaktów rzecz jasna z polską młodzieżą nie tylko uczącą się ale też i pracującą, a co najważniejsze młodzież ta kooptowana była do związku ze wszystkich trzech zaborów. Związek ten jak się domyślamy, opowiadał się za zbrojnym powstaniem Polaków

.W mieście Petersburg

Drugim podobnie działającym ośrodkiem, gdzie zawiązane były polskie organizacje konspiracyjne było miasto Petersburg. Najważniejszą taką komórkę powołali oficerowie z Akademii Sztabu Generalnego. Wobec narastających w Polsce nastrojów patriotycznych, rosyjski namiestnik generał Karol Lambert w dniu 14 października 1861 roku wprowadził stan wojenny. Fakt ten znacznie ograniczył przygotowanie wspomnianego powstania. W dniu 17 października 1862 roku, Apollon Korzeniowski powołał do istnienia Komitet Miejski, który zajął się w odpowiednim czasie przygotowaniem zbrojnego powstania.

Szansa dla Polski

Jedną z pierwszych bitew rozegranych podczas powstania styczniowego, które wybuchło w dniu 22 stycznia 1863 roku była bitwa pod Szydłowcem. Była ona rozegrana w nocy, właśnie z 22 na 23 stycznia 1863 roku. W pierwszej fazie tej bitwy, szturmem Polaków dowodzili kapitan August Jasiński, a także pułkownik Marian Langiewicz. Przebywały wówczas we wspomnianym Szydłowcu 2 roty pułku piechoty rosyjskiej. Dowodzone były one przez majora Rudigera. Początkowo Polacy dokonali 3 udanych ataków na wojska rosyjskie. Podczas jednak kolejnego ataku, powstańcy zostali zmuszeni do odwrotu z zajmowanych pozycji. Wówczas to zginęło 5 polskich powstańców.

Ewa Michałowska- Walkiewicz

Romuald Traugut

Musimy o nim pamiętać

Romuald Traugutt, herbu Ślepowron urodził się dnia 16 stycznia 1826 roku w Szostakowie, zmarł on natomiast 5 sierpnia 1864 roku w Warszawie. Do historii narodu polskiego wpisał się on jako wielki polski patriota, a przede wszystkim jako trzeci dyktator powstania styczniowego.

Patriotyczne wychowanie Romualda

Był on synem Ludwika i Alojzy z Błockich Trauguttów. Duży wpływ na jego wychowanie wywarła jego babka Justyna Błocka, która od najmłodszych lat wpajała Romualdowi wartości patriotyczne. W 1836 roku, rozpoczął on naukę w Gimnazjum w Świsłoczy, które ukończył z bardzo dobrymi wynikami, otrzymując tam świadectwo dojrzałości. Od najmłodszych lat Romuald pragnął dostać się do Instytutu Inżynierów Dróg Komunikacyjnych w Rosji. Jednak, w 1844 roku, zdał egzamin na junkra do oddziału saperów, co umożliwiło mu staż wojskowy w Żelechowie. Zakończeniem trzyletniego pobytu w szkole wojskowej, był oczywiście świetnie egzamin oficerski w Petersburgu, na który został on wysłany wraz z sześcioma najlepszymi towarzyszami. Traugutt po egzaminie, został wykorzystany do stłumienia rewolucji na Węgrzech, która wybuchła w ramach Wiosny Ludów. Oddział Romualda Traugutta wszedł wówczas w skład armii dowodzonej przez Iwana Paskiewicza.

Ślub Romualda i Anny

Dnia 25 lipca 1852 roku, Romuald Traugutt wziął w Warszawie ślub. Jego wybranką była Anna Pikiel, której ojciec był bogatym jubilerem prowadzącym swój zakład złotniczy w stolicy Królestwa Polskiego. Rok później urodziła się tej parze córeczka. Z biegiem lat Romuald przybył do Odessy, gdzie dołączyła do niego żona, babka i córka. Zamieszkała rodzina ta w Charkowie, gdzie Traugutt został skarbnikiem i egzekutorem komisji ds. likwidacji spraw i rachunków głównego sztabu i intendentury. Rok później urodziła mu się druga córeczka, a jego awans wojskowy zmusił go do zamieszkania w Petersburgu. Tam też podjął się prowadzenia wykładów w wyższej szkole wojskowej. Jego żona po pewnym czasie urodziła bliźnięta i w tym samym czasie, zmarła jego ukochana babka Justyna. Po pewnym czasie, zmarła też jego żona Anna, co zmusiło go do ograniczenia pracy zawodowej, gdyż musiał się on zająć wychowaniem gromadki dzieci.

Znajomość z panną Antoniną

W tym samym roku Romuald Traugutt poznał pannę Antoninę Kościuszkównę, blisko spokrewnioną z Naczelnikiem Insurekcji. Wkrótce poprosił ją o rękę i dnia 13 czerwca 1860 roku para wzięła ślub w Kłopcinie. W tym czasie Traugutt nosił się już decyzją o konieczności zakończenia służby w wojsku carskim. A zmuszała go do tej decyzji, pogłoska o zbliżającym się wybuchu powstania narodowowyzwoleńczego w Polsce. W 1862 roku, Romuald Traugutt zwolnił się ze służby w armii rosyjskiej. Dosłużył się on tam stopnia podpułkownika. Zachował on rzecz jasna prawo do noszenia munduru i otrzymywał roczną pensję w wysokości 230 rubli srebrnych.

Śmierć syna

W tym samym czasie zmarł dwuletni synek Traugutta, Roman. Gdy powstanie wybuchło w Polsce w dniu 22 stycznia 1863 roku, sąsiedzi z Ostrowia namawiali go do objęcia komendy nad lokalnymi oddziałami. Traugutt nie był pośród nich szczególnie popularną osobą, ale większość znała go poprzez liczne zasługi wojenne. Przez długi czas odmawiał on przystąpienia do powstania styczniowego. Wszedł jednak do walki w kwietniu 1863 roku. Objął wtedy dowództwo nad „oddziałem kobryńskim”. W lipcu 1863 roku, przebywał on w majątku Elizy Orzeszkowej, pod Kobryniem. Później Traugutt postanowił udać się do stolicy.

Przywództwo w powstaniu

Jego przywództwo rzecz jasna miało charakter tajny. Siedzibą dyktatora było mieszkanie przy ul. Smolnej 3, a sam dyktator przybrał pseudonim Michał Czarnecki. Przyjął on również wymyśloną tożsamość konspiracyjną, podając się za kupca pochodzącego z Galicji. Jako jeden z głównych celów wskazywał on konieczność poprawy sytuacji finansowej oddziałów powstańczych. Jego zabiegi o udzielenie pożyczki w kraju i zagranicą skończyły się jednak fiaskiem. Najpierw próbował on uzyskać pomoc militarną od krajów Europy Zachodniej. Kiedy okazało się, iż nadzieje na to były zupełnie bezpodstawne, nawiązał on koneksje z innymi europejskimi rewolucjonistami. Traugutt został aresztowany w 1864 roku, w swojej warszawskiej kwaterze przez rosyjską policję. Wydał go Rosjanom Artur Goldman, również powstaniec styczniowy, który prawdopodobnie poprzez ciężkie pobicie załamał się psychicznie. Początkowo pan Romuald przetrzymywany był na Pawiaku, a później więziono go w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej. Próbowano wydobyć z niego informacje dotyczące powstania, jednak Traugutt nie wydał nikogo. W czasie jednego z przesłuchań miał wypowiedzieć słynne zdanie:

Idea narodowości jest tak potężną i czyni tak wielkie postępy w Europie, że ją nic nie pokona.

Dnia 19 lipca 1864 roku, Audytoriat Polowy wydał wyrok śmierci na Romualda Traugutta. Został on w międzyczasie zdegradowany i skazany na karę śmierci. Wyrok na tej wielkiej postaci w historii Polski wykonano przez powieszenie na stokach Cytadeli Warszawskiej dnia 5 sierpnia tegoż roku. Ostatnim gestem przed śmiercią, było ucałowanie krzyża, podczas gdy zebrany trzydziestotysięczny tłum śpiewał pieśń „Święty Boże, Święty Mocny”…

Egzekucja Romualda Traugutta nastąpiła 5 sierpnia 1864 roku na stokach cytadeli warszawskiej. Wraz z nim powieszono czterech członków Rządu Narodowego: Jana Jeziorańskiego, Rafała Krajewskiego, Józefa Toczyskiego i Romana Żulińskiego.

Powyżej ^ Miejsce stracenia R. Traugutta i krzyż z 1916 r. stały się jednym z najważniejszych miejsc martyrologii w Warszawie

EWA MICHAŁOWSKA- WALKIEWICZ

Dziękujemy Pani Ewie/ Ilustracje dodał ADMIN

###################### np.pl #######################