Spadła kartka z kalendarza…26 LUTEGO!
AUTOR OPRACOWANIA JÓZEF WRÓBEL
Ochrona hymnu: Naruszenie przepisów o hymnie RP stanowi wykroczenie zagrożone karą aresztu albo grzywny. Istnienie ochrony prawnej hymnu wynika bezpośrednio z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
JESZCZE POLSKA NIE ZGINĘŁA
„Mazurek Dąbrowskiego” był jednym z najpopularniejszych utworów „ku pokrzepieniu serc” w okresie zaborów.
W maju 1797 r., po wydaniu przez gen. Jana Henryka Dąbrowskiego odezwy do rodaków, do Włoch przybywali Polacy, by służyć u boku Napoleona, który – jak wierzyli – pomoże im odzyskać utraconą ojczyznę. Do służby w Legionach zaciągnęło się wówczas ok. 7 tys. żołnierzy. Po raz pierwszy publicznie „Mazurka Dąbrowskiego” odśpiewano 20 lipca 1797 r.
26 lutego 1927 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych RP ogłosiło zmodyfikowaną wersję „Mazurka Dąbrowskiego” – popularną pieśń patriotyczną powstałą w 1797 r. we Włoszech – oficjalnym hymnem Polski. Wybór tego utworu nie był jednak oczywisty. O miano hymnu „konkurowały” z nim m.in. „Boże, coś Polskę” i „Rota”. 29 sierpnia 1797 r. Dąbrowski pisał do Wybickiego z Bolonii: Żołnierze do Twojej pieśni nabierają coraz więcej gustu i my ją sobie często nuciemy z winnym szacunkiem dla autora..
W 1799 r. tekst pieśni ukazał się drukiem w piśmie wydawanym we Włoszech „Legionowa dekada”. W Polsce po raz pierwszy opublikowano go w 1806 r. Początkowo „Mazurek Dąbrowskiego” składał się z sześciu zwrotek.
Jeszcze Polska nie umarła/ kiedy my żyjemy/ Co nam obca moc wydarła/ szablą odbijemy/
(ref.) Marsz, marsz, Dąbrowski/ do Polski z ziemi włoski/ za Twoim przewodem/ złączem się z narodem/
(2) Jak Czarniecki do Poznania/ wracał się przez morze/ dla ojczyzny ratowania/ po szwedzkim rozbiorze/
(3) Przejdziem Wisłę przejdziem Wartę/ będziem Polakami/ dał nam przykład Bonaparte/ jak zwyciężać mamy/
(4) Niemiec, Moskal nie osiądzie/ gdy jąwszy pałasza/ hasłem wszystkich zgoda będzie/ i ojczyzna nasza/
(5) Już tam ojciec do swej Basi/ mówi zapłakany/ <słuchaj jeno, pono nasi/ biją w tarabany/
(6) Na to wszystkich jedne głosy:/ Dosyć tej niewoli/ mamy Racławickie Kosy/ Kościuszkę, Bóg pozwoli\ tekst wg rękopisu Wybickiego.
Utwór stał się hymnem dopiero 130 lat od napisania. Na stronie IPN podano, że „w tym czasie treść pieśni była niejednokrotnie cenzurowana, zmieniana, a nawet zakazana”. „Popularność <Mazurka> niepokoiła zaborców. W zaborze austriackim meldowano w Krakowie o częstym śpiewaniu przez Polaków rewolucyjnego <Dombrowskischer Marsch>. Gdy w 1807 r. wjechał na ziemię polską Fryderyk August, który został głową Księstwa Warszawskiego, na Śląsku powitano go <Mazurkiem Dąbrowskiego> – pieśń zaczęła odgrywać rolę hymnu narodowego” – wskazano.
Jak napisano, „w Królestwie Polskim utworzonym w 1815 roku <Mazurka> nie wolno było już grać na oficjalnych uroczystościach”. „Wybuch powstania listopadowego wysunął od razu <Pieśń Legionów> na czoło polskich utworów patriotycznych.
Nazwisko Dąbrowskiego zaczęło być w tekście zastępowane nazwiskami przywódców powstania: generałów Chłopickiego, Dwernickiego i Skrzyneckiego. Adam Mickiewicz umieścił wzmiankę o pieśni na kartach swojego największego dzieła. Bohater <Pana Tadeusza> po powrocie do rodzinnego domu oddaje się wspomnieniom z dzieciństwa: <Nawet stary stojący zegar kurantowy/W drewnianej szafie poznał, u wniścia alkowy./I z dziecinną radością pociągnął za sznurek,/By stary Dąbrowskiego posłyszeć mazurek” – czytamy na stronie IPN. 22 marca 1921 roku minister spraw wojskowych gen. Kazimierz Sosnkowski wydał rozkaz nr 221, który bezpośrednio poleca oddawanie honorów przy odgrywaniu „Mazurka Dąbrowskiego” i hymnów państw sprzymierzonych.
26 lutego 1927 r. MSW ogłosiło „Mazurek Dąbrowskiego” hymnem narodowym !
Obraz Juliusza Kossaka
Po I wojnie światowej pieśń została uznana za hymn odrodzonej Polski, jednak nie znalazło to odzwierciedlenia w Konstytucji marcowej z 1921 r. „Zrównuje on przez to Mazurka z hymnami narodowymi innych krajów. Rozkaz dotyka jednak jedynie osób wojskowych, a nie dotyczy cywilów” – wyjaśniono na stronie Biura Programu „Niepodległa”.
Zarządzenia sankcjonujące wspomniany wybór pod względem prawnym zostały wydane dopiero w drugiej połowie lat dwudziestych XX w. 15 października 1926 r. Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego uznało wspomnianą pieśń za obowiązkową do śpiewania w szkołach. Po czterech miesiącach, okólnikiem z 26 lutego 1927 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ogłosiło „Mazurek Dąbrowskiego” hymnem narodowym. 2 kwietnia 1927 r. dołączono do hymnu nuty i oficjalnie uznano jego harmonizację, której dokonał kompozytor i dyrygent Feliks Konopasek.
W porównaniu z oryginałem w tekście pieśni nastąpiły zmiany: zrezygnowano z dwóch zwrotek (4 i 6) oraz zmieniono rymy: „nie umarła – wydarła” na „nie zginęła – wzięła”. Poza tym poprawiono tekst pod względem stylistycznym.
Po II wojnie światowej władze komunistyczne pozostawiły „Mazurka Dąbrowskiego” w niezmienionej formie. Zapis o obowiązującym hymnie narodowym znalazł się w konstytucji PRL, która weszła w życie 22 lipca 1952 r. 31 stycznia 1980 r. tekst i nuty hymnu w harmonizacji Kazimierza Sikorskiego zostały zatwierdzone przez Sejm RP w ustawie o godle, barwach i hymnie.
W październiku 2021 r. na stronach RCL pojawił się przygotowany przez MKDNiS projekt ustawy o symbolach państwowych RP, w którym proponowano m.in. uporządkowanie stanu prawnego dot. wykorzystywania symboli państwowych – flagi i godła RP, a także modyfikację tekstu hymnu Polski – polegającą na zamianie kolejności drugiej i trzeciej zwrotki.
Druga zwrotka hymnu „Mazurka Dąbrowskiego” miałaby się zaczynać od słów „Jak Czarniecki do Poznania”, a nie jak dotychczas „Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę”. Zmiana ta była motywowana powrotem do źródłowej postaci „Mazurka Dąbrowskiego”, którego słowa napisał Wybicki.
Konsultacje publiczne projektu Ustawy o symbolach państwowych Rzeczypospolitej Polskiej trwały od 5 do 27 października 2021 r. Łącznie wzięło w nich udział 95 podmiotów. Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego informowało w styczniu 2022 r., że trwają ciągle prace nad nowym tekstem projektu ustawy, uwzględniającym wniesione uwagi.
Dla naszepismo.pl opracował Józef Wróbel
Dziękujemy!
########################### np.pl ###########################
