PIĘKNA MADONNA Z TORUNIA

AUTOR: JOLANTA V MIARKA

Piękna Madonna z Torunia to dzieło o ogromnym znaczeniu dla historii sztuki w Europie.Historycy uważają słynną Piękną Madonnę Toruńską z ok. 1390 r. za jedną z przełomowych, najlepszych i najpiękniejszych gotyckich rzeźb Europy – tak przedstawia to piękno przewodnik „ToruńTour.pl”

Piękna Madonna z Torunia – to gotycka rzęźba przedstawiająca Marię i Dzieciątko Jezus. Jeden z najcenniejszych pod względem artystycznym pełnoplastycznych wizerunków Madonny z Dzieciątkiem wykonanych na przełomie XIV i XV wieku. Pod względem typologiczno-stylistycznym dzieło to stanowi paes pro toto czyli figurę stylistyczną, w której część czegoś reprezentuje całość, do której należy – stylu ukształtowanego przed 1400 rokiem na terenie Europy Środkowej. Tak dotąd mało wiemy kiedy pojawiła się w Toruniu w Kościele Świętych Janów ani gdzie i u kogo się znajduje, wciąż Jej piękno pozostaje symbolem tego historycznego miasta. kościół staromiejski św. Janów stanowi pomnik świetności Torunia i skarbnicę dzieł sztuki. Jest jednym z największych kościołów w Polsce. Budowa jego trwała ponad 200 lat.

Przed II WŚ rzeźba Pięknej Madonny znajdowała się w Toruniu Pod koniec wojny została skradziona i wywieziona przez Niemców i ślad po niej zaginął.

Zachowała się do dziś oryginalna konsola z popiersiem Mojżesza, która stanowiła podstawę dla figury. Na miejsce zaginionej rzeźby Marii z Dzieciątkiem postawiono wierną kopię wykonaną w 1956 roku przez Witolda Marciniaka.

Piękna Madonna z Torunia jest pełnoplastyczną (tj. opracowaną rzeźbiarsko z każdej strony] figurą o wysokości 115 cm. Wykonana jest z lekko żółtawego wapienia. Maryja została ukazana w młodym wieku, jej twarz ukazuje spokój, ma delikatne rysy, wysokie czoło, lekko przysłonięte powiekami oczy, drobne usta. Włosy ułożone są w loki. .Głowę ma nakrytą maforium, czyli – wierzchnią szatę kobiecą – długi szal okrywający całą postać od głowy do stóp, zaś na nim spoczywa korona. Poza Marii jest zgodna ze schematem konreapostu – wspiera się na prawej nodze, zaś lewa noga jest lekko zgięta i nieco wysunięta do przodu. W wyniku tego głowa i korpus ciała są przeciwstawnie wygięte. Dzieciątko jest nagie, siedzi na prawym ramieniu Matki, swój wzrok kieruje w stronę jabłka, którego nieśmiało dotyka lewą ręką. Artysta realistycznie ukształtował ciało zgodnie z dziecięcym wiekiem, Kędzierzawe włosy Dzieciątka są swobodną stylizacją artysty. Między Marią i młodym Jezusem zachodzi silna więź podkreślona czułym, delikatnym gestem Marii, która podaje Dzieciątku owoc jabłoni. Dzieciątko odwzajemnia się podobnym gestem, lewą rączką dotyka jabłka, prawą zaś dłoni Matki. Ta relacja gestów tworzy silny akcent kompozycji opartej także na płynnych układach fałdów szat, kontrapostowej pozie Marii, lekko pochylonych głowach.

Powyżej ^ Rekonstrukcja Pięknej Madonny/ KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA/ WIKIPEDIA

Co wiemy jeszcze o Pięknej Madonnie. Opowiada o tym p. Marzena Gursztyn z Przewodnija Katolickiego: ”Mimo świadomości, że to tak unikalne dzieło, nie dochowano należytej ostrożności w zabezpieczeniu go. Tuż przed wybuchem II WŚ rozpoczęto remont prezbiterium. Przestawioną na tymczasowe miejsce figurę potrącił jeden z pracowników. Na skutek upadku na posadzkę Piękna Madonna straciła mały palec u prawej ręki, Dzieciątko trzy palce u lewej ręki (pozostałe dwa popękały), kciuk prawej dłoni i duży palec prawej stópki. W czasie okupacji, przy przenoszeniu rzeźba została upuszczona. Odpadła ręka Dzieciątka i zaginęły trzy doklejone paluszki.

Po włączeniu miasta Toruń do III Rzeszy konserwator zabytków Erich Volmar zadysponował przesłanie Pięknej Madonny do pracowni rzeźbiarskiej. Tu dorobiono jej brakujące części, jednak po naprawie nie wróciła już do kościoła. Volmar zdawał sobie sprawę z wartości dzieła i pod koniec lipca 1944 r. zdecydował się wywieźć Piękną Madonnę na zachód. Skrzynia z Madonną trafiła do Bierzgłowa, gdzie według zeznań robotników kolejowych, została załadowana do pociągu ewakuacyjnego. Volmar współorganizował wraz z konserwatorem zabytków Gdańska i państwowym kuratorem muzealnych zbiorów Prus Zachodnich prof. Willim Drostem ogromną akcję zabezpieczania, ukrywania i ewakuacji dzieł będących wyposażeniem zabytkowych budowli. Obydwaj zostali w Gdańsku i dostali się do sowieckiej niewoli, po czym współpracowali z polskimi władzami na Pomorzu, wskazując miejsca ukrycia dzieł sztuki.

Madonna na okładce

Dzięki pomocy Ericha Volmara odnaleziono inną Piękną Madonnę, tę z gdańskiego kościoła Mariackiego, którą Niemcy ukryli, zamurowując ją w ścianie. Volmar wskazał także miejsca ukrycia wyposażenia dworu Artusa czy domu Uphagena. Przekazał swoje archiwum dotyczące zabytków Gdańska prof. Janowi Borowskiemu. Jednak na temat tego, co ewakuował do powojennych stref okupacyjnych, milczał.

W 1962 r. u prof. Karla-Heinza Clasena w Berlinie gościł historyk sztuki i mediewista prof. Zygmunt Świechowski. Zapytał niemieckiego kolegę po fachu o rzeźbę Pięknej Madonny z Torunia. „Zrozumiałem, że on rzeźbę widział już po wojnie, że nie jest zniszczona ani uszkodzona i że nie może więcej powiedzieć, gdyż został zobowiązany do zachowania tajemnicy” – wspominał.

W 1974 r. ukazuje się publikacja Karla Clasena dotycząca Mistrza Pięknych Madonn. Na jej okładce widnieje rzeźba… Pięknej Madonny z Torunia. Fotografia jest przedwojenna, ale polscy uczeni sądzą, że może to być znak: rzeźba przetrwała i jest w ukryciu. Gdzie? „Niewątpliwie był to człowiek porządny, ale o dość słabym charakterze” – słowa prof. Świechowskiego o prof. Clasenie, mogą wyjaśniać tę zagadkę. Żyjmy więc nadzieją, że Piękna Madonna, która jest także Królową Polski powróci do swoich wiernych Jej poddanych – do Torunia, który jest już na zawsze POLSKI.

Dla np.pl opracowala Jolanta V Miarka / Dziękujemy! Ilustracje dodał ADMIN /Obrazek wprowadzający przedstawia Matkę Bożą z Rokitna Królową Polski

###&&&###

Od red. np.pl:

Autorka opracowania z urodzenia wrocławianka, z wykształcenia ekonomistka, z zamiłowania podróżniczka – lubi dzielić się wrażeniami z podróży, opisywać je i poznawać interesujących ludzi. Mieszka za granicą ale Polska to jej prawdziwa i jedyna Ojczyzna. Współpracuje z Naszym Pismem /dwumiesięcznik/ i naszepismo.pl oraz z innymi czasopismami o profilu katolickim, niepodległościowym i patriotycznym

############################ np.pl ###########################