Redakcja „Naszego Pisma” w Muzeum im. Orła Białego

AUTOR: EWA MICHAŁOWSKA-WALKIEWICZ

Dzieje miasta Skarżysko- Kamienna

Skarżysko- Kamienna to urocze świętokrzyskie miasto położone nad rzeką „Kamienną”. Jego historia, pamięta marszałka Józefa Piłsudskiego jak też i działalność partyzancką majora Jana Piwnika, posługującego się pseudonimem „Ponury”.

Na obrzeżu Gór Świętokrzyskich

Skarżysko- Kamienna, jest usytuowane na północnym obrzeżu najstarszych gór Starego Kontynentu, czyli Gór Świętokrzyskich. Graniczy ono bezpośrednio z rejonem Mazowsza, co czyni je jeszcze bardziej ciekawszym zakątkiem polskiej ziemi. Skarżysko- Kamienna jest miastem rozwojowym, do czego jak czytamy z jego kart historii przyczyniła się istniejąca tu Fabryka Amunicji oraz Odlewnia Żeliwa należąca kiedyś do Jana Witwickiego, w której to armaty zamawiał sam marszałek Józef Piłsudski.

Wiek XIX

W 1884 roku, w mieście tym powołano do istnienia bardzo dobrze rozwiniętą „kolej żelazną”, od której wkrótce poprowadzono liczne rozgałęzienia, tworząc przy okazji ogromny „węzeł”, przyczyniający się do rozwoju miasta. Po niedługim czasie w pobliżu wspomnianego węzła kolejowego powstała Odlewnia Żeliwa i Emaliernia „Kamienna”. Wyroby produkowane w tej odlewni, docierały do Moskwy, Wiednia i Petersburga.

Okres dwudziestolecia międzywojennego

W 1920 roku do terenu skarżyskiej gminy przynależało, 20 zakładów wytwórczych, w tym 6 zakładów przemysłowych należących do branży metalowej, zatrudniających ak nam wiadomo ponad 1000 pracowników. Skarżysko -Kamienna swoje prawa miejskie uzyskało wdniu 1 stycznia 1923 roku. W 1924 roku powołano do istnienia po dwóch latach budowy, Państwową Fabrykę Amunicji.

Czas wojny

W dniu 8 września 1939 roku, Skarżysko- Kamienna niestety zostało zajęte przez okupacyjne wojska niemieckie. Fabrykę produkującą amunicję, rzecz jasna przejął prywatny niemiecki koncern zbrojeniowy o nazwie „Hasag Werke”. W okresie okupacji, przy wspomnianej wcześniej fabryce, istniały trzy obozy przymusowej pracy Werk A, Werk B, Werk C. W nich to jak wiadomo, niewolniczą pracę najczęściej wykonywali żydowscy więźniowie. Oni to przed wojną byli mieszkańcami miasta.

W dniu 8 września 1939 roku, Skarżysko- Kamienna niestety zostało zajęte przez okupacyjne wojska niemieckie. Fabrykę produkującą amunicję, rzecz jasna przejął prywatny niemiecki koncern zbrojeniowy o nazwie „Hasag Werke”. W okresie okupacji, przy wspomnianej wcześniej fabryce, istniały trzy obozy przymusowej pracy Werk A, Werk B, Werk C. W nich to jak wiadomo, niewolniczą pracę najczęściej wykonywali żydowscy więźniowie. Oni to przed wojną byli mieszkańcami miasta.

Skarżyskie krematorium

Zamordowanych pracowników żydowskich skarżyskiej fabryki, palono w prowizorycznym krematorium. Było ono usytuowane na terenie przyfabrycznej skarżyskiej strzelnicy. W okresie II wojny światowej na terenie tego zakładu śmierć poniosło łącznie około 35 tysięcy ludzi. Na przełomie letnich miesięcy 1944 roku, całą fabrykę ewakuowali Niemcy do Rzeszy, wykradając z niej cały polski park maszynowy.

Dzisiaj przepiękne tereny tego miasta, jego interesująca historia, pozostawiły swoje ślady znajdujące się w Muzeum im. Orła Białego w Skarżysku- Kamiennej.

Ewa Michałowska- Walkiewicz

Od red,np.pl: Dziękujemy Pani Ewie za gościnę w pięknym mieście o tak bogatej historii jakim jest Skarżysko-Kamienna. Pozdrawiamy!

############################### np.pl ########################