Bitwa pod Iłżą i wspomnienie jej bohatera

Antoni Jasiński | 2026-09-20 | Nasze Pismo | 5 komentarzy | Czytano: [272]

AUTOR: EWA MICHAŁOWSKA – WALKIEWICZ

Bitwa pod Iłżą miała miejsce podczaswojny obronnej w dniach 8–9 września 1939 roku. Odbyła się ona między związkami taktycznymi południowego zgrupowania polskiej Armii „Prusy”, walczącej pod dowództwem generała Stanisława Skwarczyńskiego, a niemieckim 15 Korpusem Lekkim gen. pl.wikipedia.org Hermanna Hotha . Bitwa powstrzymała marsz niemieckich kolumn pancernych na północ naszego kraju. Tylko do zadań zaczepnych Armia „Prusy”, powołana została jedynie do zadań zaczepnych. Kiedy to nieoczekiwane przedarcie się jednostek niemieckiej 10 Armii na styku Armii „Kraków” i Armii „Łódź” , powodowało utratę przez polskie wojsko możliwości realizacji zadań zaczepnych, sytuacja ta doprowadziła do szybkiego przeprowadzenia zadań militarnych.

Starcie rozpoczęte

Pierwsze starcie militarne rozpoczęło się, pod dowództwem pułkownika Kazimierza Glabisza . Prowadzone było ono, z siłami niemieckiej 10 Armii zagradzającej oddziałom polskim odwrotu za Wisłę. Dnia 8 września na skraju lasu w kierunku Iłży rozmieszczony był, dywizjon pancerny z Krakowskiej Brygady Kawalerii . Około południa, wywiązały się pierwsze walki z Niemcami. Na wschód od Iłży zaatakowały polskie jednostki, niemieckie oddziały zmotoryzowane, zatrzymane przez pododdziały 7 Pułku Legionów. Niemcy jednak bardzo szybko ponowili atak, ale i on został powstrzymany przez Polskie Wojsko.

Kolejny niemiecki atak odbył się w miejscowości Kotlarka i on również został powstrzymany przez polskie oddziały 12 Dywizji Piechoty. Niemcy musieli się wycofać na południe od drogi prowadzącej z Iłży do Lipska. W tym samym czasie Około godziny 15:00 tego w dniu 8 września 1939 roku, Polacy odparli atak niemieckich czołgów pod Trębowcem, a o godzinie 18:00 tego samego dnia, Polacy odparli niemieicki atak artyleryjski i moździerzowy.

W takiej sytuacji, polska 12 Dywizja Piechoty podjęła próbę przebicia się z niemieckiego okrążenia. Wieczorem polskie dowództwo postanowiło przebijać się w kierunku Wisły. 3 Dywizja Piechoty miała wyznaczoną drogę, która wiodła przez Iłżę – Antoniów – Czerwoną, natomiast 12 Dywizja Piechoty, udawała się na Ciecierówkę. Niemcy, o świcie dnia 9 września znalazły się w lesie koło wsi Czerwona. Toteż 12 Dywizja Piechoty miała trudności z wyjściem z lasów starachowickich, ponieważ Niemcy w nocy podciągnęli za sobą znaczne posiłki. Polskie Wojsko skapitulowało.

Wspomnienie bohatera

Stanisław Eugeniusz Skwarczyński przyszedł na świat dnia 17 listopada 1888 roku w Wierzchni, a zmarł on dnia 1981 roku w Londynie . Był to generał brygady Wojska Polskiego, działacz polityczny, kawaler Orderu Virtuti Militari. U rodził się on w rodzinie Wincentego i Marii z Gnoińskich, a z domu wyniósł ogromne wartości patriotyczne. Ukończył gimnazjum we Lwowie oraz studia na Politechnice Lwowskiej . Był on od roku 1908 członkiem Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckiego . W latach 1914–1917 służył w Legionach Polskich . Był jednym z komendantów w Oleandrach, dowódcą kompanii i batalionu w 1. Pułku Piechoty Legionów .

Rok 1918

W listopadzie 1918 został przyjęty do Wojska Polskiego i zaraz został on dowódcą III batalionu 28 pułku Strzelców Kaniowskich . Na czele tego pododdziału walczył z Czechami na froncie śląskim, a następnie wziął udział w wojnie z Ukraińcami w Małopolsce Wschodniej. W czasie wojny z bolszewikami , dowodził 5 pułkiem piechoty Legionów.

Rok 1939

W końcu sierpnia 1939 roku, Skwarczyński został wyznaczony na stanowisko dowódcy Korpusu Interwencyjnego . Później wyznaczony na dowódcę Grupy Operacyjnej „Wyszków” oraz Armii Prusy . Siły, którymi dowodził generał nie osiągnęły w pełni gotowości bojowej, gdy zostały one zaatakowane przez wojska niemieckie podczas kampanii wrześniowej. Dnia 8 września Stanisław Skwarczyński dowodził polskim wojskiem w bitwie pod Iłżą.

Pobyt w oflagu

Po zakończonej wojnie obronnej, Stanisław Skwarczyński ewakuował się do Rumunii , gdzie został internowany w obozie generalskim w Tŭlcea . W dniu 8 lutego 1941 roku wraz z grupą 11 polskich generałów, pan Stanisław został wydany Niemcom przez rząd rumuński . Przebywał on zatem w oflagu VI E w Dorsten w zagłębiu Ruhry , a następnie w karnym oflagu w Dössel . Po wyzwoleniu w kwietniu 1945 roku, dostał się do Londynu, gdzie zmarł 8 sierpnia 1981. Dziękujemy za zrekonstruowanie tej ważnej bitwy pod Iłżą, podczas wojny obronnej z 1939 roku Stowarzyszeniu Rekonstrukcji Historycznej 51 Pułku Piechoty Strzelców Kresowych.